سقف موقعیت‌های باز در اختیار معامله

یک روز داشتم روی یک استراتژی اسپرد صعودی کار میکردم. پای اول را صبح خریدم ؛ کال با قیمت اعمال پایین‌تر. روز  بعد رفتم سراغ پای دوم، یعنی فروش کال بالاتر. سفارش ثبت نشد. پیام روی صفحه این بود:  اماکن فروش فزاینده نیست   نگاه کردم دیدم دلیلش اینه «سقف تعداد موقعیت‌های باز در سطح بازار تکمیل شده است.»

حالا یه قراردادی دستم بود که هیچ‌وقت نمی‌خواستم تنها داشته باشمش: یک کال خرید تنها، با ریسکی کاملاً متفاوت از اسپردی که طراحی کرده بود. 

فقط یک عدد را ندیده بودم : درصد پر شدن زنجیره.

این مقاله درباره همان عدد است.

اول، تعریف  موقعیت باز در یک جمله

موقعیت باز یعنی قراردادهایی که معامله شده‌اند ولی هنوز نه بسته شده‌اند و نه به سررسید رسیده‌اند. هر قرارداد یک خریدار و یک فروشنده دارد، اما یک بار شمرده می‌شود.

سقف موقعیت باز بیشترین تعداد قراردادی است که در یک «زیرگروه هم‌ماه» مجاز است باز بماند.

زیرگروه هم‌ماه همان چیزی است که معامله‌گرها به آن «زنجیره» می‌گویند: همه کال‌ها و پوت‌های یک نماد پایه با یک تاریخ سررسید.

سیستم چطور می‌شمارد؟ محاسبه قدم‌به‌قدم

بیشتر معامله‌گرها فکر می‌کنند موقعیت باز زنجیره یعنی «همه کال‌ها + همه پوت‌ها». اگر با این فرض حساب کنید، ممکن است زنجیره‌ای را بسته ببینید که هنوز صدها هزار قرارداد جا دارد. قاعده واقعی یک جمله است:( البته این موارد تو پلتفرم ها پیاده شده اون زمان نبود باید خودت حساب میکردی اینجا هم مینویسم تا اگه کسی خواست رو سیستم شخصیش پیاده کنه ارحت باشه)

بیایید یک زنجیره فرضی را از صفر حساب کنیم. نماد پایه حدود ۴٬۰۰۰ تومان معامله می‌شود و سازمان بورس برای این سررسید سقف ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ قرارداد اعلام کرده است.

قدم ۱: داده خام را کنار هم بگذارید

موقعیت باز کال و پوت هر قیمت اعمال را از تابلو یا زنجیره قراردادها بردارید:

قدم ۲: در هر ردیف، بزرگ‌تر را انتخاب کنید

نمودار زیر همین داده‌ها را نشان می‌دهد. در هر قیمت اعمال، میله پررنگ همان عددی است که شمرده می‌شود و میله کم‌رنگ کنار گذاشته می‌شود.

کال (شمرده‌شده)    پوت (شمرده‌شده)    کنار گذاشته‌شده

دقت کنید: در قیمت‌های اعمال پایین (۳٬۵۰۰ و ۳٬۷۵۰) پوت برنده است و از ۴٬۰۰۰ به بالا کال. یعنی لازم نیست کل زنجیره «کال‌محور» یا «پوت‌محور» باشد؛ مقایسه برای هر ردیف جداست.

قدم ۳: انتخاب‌شده‌ها را جمع بزنید

قدم ۴: با سقف مقایسه کنید

۱٬۴۰۱٬۷۰۰ تقسیم بر ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ می‌شود حدود ۷۰ درصد. این زنجیره هنوز ۵۹۸٬۳۰۰ قرارداد جا دارد.

اگر اشتباه حساب کنیم چه می‌شود؟

اختلاف دو روش بیش از ۶۴۸ هزار قرارداد است؛ یعنی یک معامله‌گر ممکن است فرصتی را فقط به خاطر یک محاسبه غلط رها کند.

یک نتیجه جالب: هر معامله‌ای عدد را بالا نمی‌برد

چون فقط طرف بزرگ‌تر شمرده می‌شود، معامله جدید در طرف کوچک‌تر تا وقتی از طرف بزرگ‌تر جلو نزده، موقعیت باز زنجیره را تغییر نمی‌دهد. قیمت اعمال ۴٬۰۰۰ را ببینید: کال ۲۹۷٬۵۰۰ و پوت ۲۴۳٬۱۰۰.

پس وقتی زنجیره به سقف نزدیک است، معامله در قیمت‌های اعمالی که طرف مقابلشان سنگین‌تر است، کمترین فشار را به ظرفیت زنجیره می‌آورد.

سه قفل روی یک در

پر شدن سقف فقط یک قفل از 3 قفل بود . دستورالعمل معاملات، سقف را در سه سطح تعریف می‌کند: مشتری، کارگزار و بازار. سفارش شما باید از هر سه عبور کند و اولین قفلی که بسته باشد، کار را تمام می‌کند.

قفل کارگزار: وقتی محبوبیت دردسر می‌شود

سازمان بورس برای هر کارگزاری، بر اساس حقوق صاحبان سهامش، سقف اعتباری تعیین می‌کند. کارگزاری‌ای که مشتری زیادی جذب کند ولی سرمایه‌اش را هم‌پای آن بالا نبرد، زودتر از بقیه به سقف می‌رسد. اولین قربانی معمولاً فروشنده‌های آپشن‌اند، چون موقعیت فروش به اعتبار و وجه تضمین نیاز دارد. نتیجه: بازار جا دارد، زنجیره باز است، ولی سفارش شما در کارگزاری خودتان ثبت نمی‌شود.

قفل مشتری: «هم‌جهت» یعنی چه؟

اینجا بیشتر معامله‌گرها اشتباه می‌کنند. هم‌جهت به معنی «همه خریدها» یا «همه کال‌ها» نیست؛ به معنی هم‌دیدگاه است. هر موقعیتی که از بالا رفتن قیمت سود می‌برد در یک دسته است و هر موقعیتی که از پایین آمدن قیمت سود می‌برد در دسته دیگر.

خانه‌های هم‌رنگ روی قطرند، نه روی سطر یا ستون. پس اگر کال فروخته‌اید و بعد پوت بخرید، از نگاه قانون‌گذار موقعیتتان را بزرگ‌تر کرده‌اید، نه متعادل‌تر. برای معامله‌گر خرد این سقف معمولاً دور است؛ ولی حقوقی‌ها و معامله‌گرهای بزرگ باید آن را جدی بگیرند.

لحظه‌ای که زنجیره پر می‌شود از روز بعد معاملاتی

از این لحظه معاملات به دو دسته تقسیم می‌شوند:

یک روز فاصله: جزئیاتی که در اطلاعیه نمی‌بینید

رسیدن به سقف، زنجیره را همان لحظه قفل نمی‌کند. معاملات فزاینده از روز معاملاتی بعد متوقف می‌شود. بازگشایی هم همین منطق را دارد: وقتی موقعیت باز به زیر ۸۰ درصد سقف برگردد، زنجیره «در انتظار بازگشایی» می‌ماند و ورود از روز معاملاتی بعد آزاد می‌شود. روزهای تعطیل هم روز معاملاتی حساب نمی‌شوند.

فاصله ۸۰ تا ۱۰۰ درصد عمداً گذاشته شده تا زنجیره هر روز باز و بسته نشود. یعنی زنجیره‌ای که پر شد، باید حدود یک‌پنجم ظرفیتش خالی شود تا دوباره نفس بکشد؛ و این معمولاً زمان می‌برد.

چرا «خروج آزاد» با «خروج آسان» یکی نیست

قانون به شما اجازه بستن موقعیت را می‌دهد، ولی برای بستن به یک طرف مقابل نیاز دارید. در زنجیره پر، آن طرف مقابل فقط کسی می‌تواند باشد که او هم می‌خواهد موقعیت مخالف شما را ببندد. اگر کال خریده‌اید و می‌خواهید بفروشید، خریدارتان باید فروشنده کالی باشد که می‌خواهد تعهدش را جمع کند. خریدار تازه‌وارد وجود ندارد.

همین یک محدودیت، سه اثر زنجیره‌ای می‌سازد:

چه کسی بیشتر آسیب می‌بیند؟

• نوسان‌گیر کوتاه‌مدت بیشتر از سرمایه‌گذاری که تا سررسید نگه می‌دارد، چون زیاد وارد و خارج می‌شود.
• معامله‌گر نزدیک سررسید، چون زوال زمانی سریع است و برای صبر کردن تا بازگشایی وقت ندارد.
• کسی که هم‌جهت با موج بازار است. در رالی صعودی زنجیره کال‌ها زودتر پر می‌شود و در ریزش، پوت‌ها.
• سازنده استراتژی چندپایه، مثل من، که ممکن است با یک پای تنها بماند.

چک‌لیست معامله‌گر

پیش از ورود

• درصد پر شدن زنجیره را قبل از پای اول ببینید، نه بعد از آن.
• اگر زنجیره بالای ۸۵ درصد است، همه پاهای استراتژی را هم‌زمان یا پشت‌سرهم و در همان روز باز کنید؛ یا اصلاً وارد نشوید.
• برای زنجیره‌های داغ، از همان ابتدا سررسید دورتر را هم در نظر بگیرید.

وقتی زنجیره پر شد

• اگر پیام «سطح بازار» گرفتید، عوض کردن کارگزاری بی‌فایده است. اگر پیام مربوط به کارگزار بود، کارگزاری دیگر گزینه واقعی است.
• دیدگاهتان را به سررسید بعدی یا نماد پایه دیگر منتقل کنید.
• اگر پای اول استراتژی باز شده و پای دوم نه، پای اول را ببندید. موقعیت تک‌پا همان استراتژی نیست؛ ریسک دیگری است که انتخابش نکرده بودید.
• برای بستن موقعیت، انتظار اسپرد بازتر را داشته باشید و با سفارش محدود (نه قیمت دلخواه فروشنده) وارد صف شوید.

اگر منتظر بازگشایی هستید

• به عدد ۸۰ درصد نگاه کنید، و بعد یک روز معاملاتی دیگر صبر کنید.
• روزهای نزدیک سررسید، بستن موقعیت‌ها معمولاً سرعت می‌گیرد؛ ولی روی آن حساب نکنید.