وقتی مه قیمت دارد؛ راز نوسان ضمنی (IV) در بازار آپشن

اگه دنیای معاملات رو به دریا تشبیه کنیم  بیشتر نگاه‌ها به خودِ کشتی است؛ یعنی به قیمت دارایی پایه و مسیری که طی می‌کند.

اما در بازار آپشن، فقط خودِ کشتی معامله نمی‌شود؛ بلکه انتظار بازار از شدت حرکت آینده‌ی آن هم قیمت دارد. این انتظار، در قالب نوسان ضمنی یا IV (Implied Volatility)، در قیمت آپشن منعکس شده است.

حالا این نوسان ضمنی  یا مه از کجا می‌آید؟

نوسان ضمنی را می‌توان به مهی تشبیه کرد که روی مسیر آینده‌ی بازار نشسته است. هرچه بازار نوسان شدیدتری را برای آینده قیمت‌گذاری کند، این مه غلیظ‌تر می‌شود. معمولاً رویدادهایی مانند انتشار گزارش‌های مالی، تصمیم‌های مهم اقتصادی یا سیاسی، اخبار اثرگذار و سایر اتفاقات غیرقابل‌پیش‌بینی می‌توانند باعث شوند بازار انتظار نوسان بیشتری را در قیمت آپشن‌ها لحاظ کند. 

نکته مهم اینجاست که IV درباره جهت حرکت صحبت نمی‌کند؛ درباره اندازه و شدت احتمالی حرکت صحبت می‌کند.

ممکن است بازار انتظار داشته باشد قیمت یک سهم در روزهای آینده حرکت بسیار بزرگی داشته باشد، اما مشخص نباشد این حرکت صعودی خواهد بود یا نزولی. در چنین شرایطی، ممکن است قیمت آپشن‌ها افزایش پیدا کند؛ حتی اگر قیمت دارایی پایه هنوز حرکت قابل‌توجهی نکرده باشد.

اما افزایش IV به‌تنهایی به این معنا نیست که یک آپشن حتماً گران یا Overvalued شده است.

برای قضاوت درباره گران یا ارزان بودن آپشن، باید سطح IV را در کنار عواملی مانند سطح معمول نوسان ضمنی، شرایط بازار، زمان باقی‌مانده تا سررسید و سایر متغیرهای مؤثر بررسی کرد.

وقتی مه کنار می‌رود

راز مهم‌تر، زمانی خودش را نشان می‌دهد که رویداد مورد انتظار اتفاق می‌افتد. فرض کنید بازار پیش از انتشار یک خبر مهم، نوسان زیادی را قیمت‌گذاری کرده باشد. با انتشار خبر، بخشی از عدم‌قطعیت از بین می‌رود و بازار دیگر همان میزان نوسان را برای آینده انتظار ندارد.

در این شرایط، IV می‌تواند کاهش پیدا کند. کاهش IV می‌تواند بخشی از پریمیوم آپشن را تحت فشار قرار دهد؛ حتی اگر دارایی پایه دقیقاً در همان جهتی حرکت کرده باشد که معامله‌گر پیش‌بینی کرده است.

به این اتفاق معمولاً IV Crush یا «فروریزش نوسان ضمنی» گفته می‌شود.

اینجاست که یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های معامله‌گری در بازار آپشن با بازار سهام خودش را نشان می‌دهد: ممکن است جهت را درست تشخیص داده باشید، اما از معامله سود نگیرید. چرا؟ چون قیمت آپشن فقط به جهت حرکت دارایی پایه وابسته نیست. بخشی از قیمت آن به انتظاری بستگی دارد که بازار از نوسان آینده در خودِ پریمیوم آپشن منعکس کرده است.

وقتی آن انتظار کاهش پیدا می‌کند، ممکن است بخشی از پریمیوم آپشن نیز از بین برود.

پس سؤال فقط این نیست که سهم کجا می‌رود یک معامله‌گر آپشن نباید فقط بپرسد: «سهم قرار است بالا برود یا پایین بیاید؟»

سؤال‌های مهم دیگری هم وجود دارد:

• «بازار چه مقدار نوسان را از قبل قیمت‌گذاری کرده است؟»
• «این سطح IV نسبت به گذشته و شرایط فعلی بالاست یا پایین؟»
• «اگر رویداد مورد انتظار اتفاق بیفتد و ابهام کاهش پیدا کند، چه اتفاقی برای IV و قیمت آپشن خواهد افتاد؟»

این همان جایی است که نگاه معامله‌گر آپشن از معامله‌گر صرفاً جهت‌محور فاصله می‌گیرد.

IV نه یک سیگنال قطعی خرید است و نه یک سیگنال قطعی فروش. IV فقط بخشی از داستانی است که قیمت آپشن درباره انتظارات بازار روایت می‌کند. گاهی بازار آن‌قدر برای یک اتفاق هیجان‌زده می‌شود که بخش قابل‌توجهی از نوسان احتمالی را از قبل در قیمت آپشن قرار می‌دهد.

در چنین شرایطی، صرفاً درست بودن پیش‌بینی جهت کافی نیست؛ باید دید چه مقدار از آن حرکت قبلاً قیمت‌گذاری شده است.

مه‌سنج داشته باشیم

در بازار مشتقه، گاهی چیزی که معامله می‌کنیم فقط خودِ حرکت نیست؛ بلکه قیمتی است که بازار برای انتظارِ آن حرکت تعیین کرده است. پس پیش از تصمیم‌گیری، باید ببینیم این مه چقدر غلیظ است، چه چیزی آن را ساخته و مهم‌تر از همه: آیا قرار است باقی بماند یا با اولین خبر، کنار برود? در بازار آپشن، شاید همیشه نتوانیم مسیر کشتی را با اطمینان پیش‌بینی کنیم؛ اما می‌توانیم یاد بگیریم مه را ببینیم، غلظتش را بسنجیم و بفهمیم بازار چه چیزی را از قبل در قیمت‌ها نوشته است.