چرا بورس کش می‌آید؟ بررسی تفاوت سرعت حرکت بورس، دلار و طلا

چرا بورس کش می‌آید، اما دلار و طلا سریع‌تر حرکت می‌کنند؟

اگر به رفتار قیمت در بورس، دلار و طلا دقت کرده باشید، احتمالاً یک تفاوت جالب دیده‌اید:

گاهی یک حرکت در بورس شروع می‌شود و چند روز ادامه پیدا می‌کند؛ اما در بازارهایی مثل دلار و طلا، قیمت می‌تواند خیلی سریع‌تر خودش را با اطلاعات جدید تطبیق دهد.

این تفاوت فقط ظاهری نیست و در داده‌ها هم می‌شود ردپای آن را پیدا کرد.

یکی از ابزارهایی که برای بررسی این موضوع استفاده می‌شود ACF (خودهمبستگی) است.

خیلی ساده، ACF به ما می‌گوید بازده امروز چقدر با بازده روزهای قبل ارتباط دارد.

مثلاً اگر ACF در Lag 1 (وقفه یک‌روزه) مثبت و قابل‌توجه باشد، یعنی بین بازده امروز و بازده دیروز رابطه‌ای وجود دارد.

در بررسی داده‌های شاخص کل و فملی، در مقایسه با دلار، طلا و صندوق‌های طلا، این تفاوت قابل‌توجه است:

در بورس، خودهمبستگی بازده در وقفه یک‌روزه مثبت‌تر و بیشتر است؛ اما در دلار و طلا این عدد به صفر نزدیک‌تر می‌شود.

ترجمه ساده این حرف چیست؟

اگر بورس امروز حرکت مشخصی داشته باشد، احتمال اینکه فردا هم بخشی از همان حرکت ادامه پیدا کند، بیشتر است.

اما در دلار یا طلا، مثبت یا منفی بودن امروز، اطلاعات چندانی درباره بازده فردا به ما نمی‌دهد.

اما چرا بورس چنین رفتاری دارد؟

یکی از توضیح‌های مهم، چیزی است که می‌توانیم اسمش را لَختی قیمت یا Inertia (تمایل قیمت به ادامه حرکت قبلی) بگذاریم.

اینجا دامنه نوسان اهمیت پیدا می‌کند.

فرض کنید یک خبر مهم منتشر شده و ارزش بنیادی یک سهم را به شکل قابل‌توجهی تغییر داده است.

در یک بازار بدون محدودیت دامنه، اگر معامله‌گران به این نتیجه برسند که قیمت باید مثلاً ۲۰ درصد جابه‌جا شود، بازار می‌تواند در مدت کوتاهی این تغییر را در قیمت منعکس کند.

اما در بورس ایران، دامنه نوسان اجازه نمی‌دهد قیمت همیشه چنین تعدیلی را یک‌جا انجام دهد.

پس چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر سهم از نظر معامله‌گران باید بیشتر از سقف مجاز روزانه رشد کند، بخشی از این تقاضا پشت صف خرید یا در سفارش‌های بالاتر باقی می‌ماند.

روز بعد، اگر شرایط همان باشد، بخشی دیگر از تعدیل قیمت اتفاق می‌افتد.

اگر هنوز فاصله‌ای با قیمت موردنظر بازار وجود داشته باشد، این فرآیند می‌تواند روز سوم هم ادامه پیدا کند.

یعنی یک اتفاق واحد، به جای اینکه تماماً در قیمت امروز دیده شود، می‌تواند اثرش را در چند روز متوالی نشان دهد.

اینجاست که بورس اصطلاحاً «کش می‌آید».

نه لزوماً به این معنی که قیمت حتماً باید صعودی باشد؛ بلکه یعنی فرآیند رسیدن قیمت به تعادل جدید می‌تواند زمان‌بر شود.

این موضوع فقط در روندهای صعودی هم اتفاق نمی‌افتد.

اگر شوک منفی وارد شود، همین سازوکار می‌تواند باعث شود فشار فروش و تعدیل قیمت در چند روز پیاپی خودش را نشان دهد.

در نتیجه ممکن است بازده امروز، تا حدی با بازده فردا ارتباط داشته باشد.

و دقیقاً همین‌جا ارتباط موضوع با Momentum (مومنتوم) جالب می‌شود.

مومنتوم یعنی به‌جای اینکه فقط بپرسیم «قیمت الان چقدر است؟»، به قدرت و جهت حرکت اخیر قیمت هم توجه کنیم.

اگر قیمت در روزهای اخیر حرکت مشخصی داشته و بخشی از این حرکت به دلیل ساختار بازار هنوز تخلیه نشده باشد، ادامه همان حرکت می‌تواند برای معامله‌گر اهمیت پیدا کند.

به بیان ساده‌تر:

وقتی بازار حافظه کوتاه‌مدت بیشتری دارد، حرکت امروز می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره حرکت فردا داشته باشد.

اینجاست که استراتژی‌های Momentum (مومنتوم؛ دنبال‌کردن حرکت اخیر قیمت) و Trend Following (تعقیب روند؛ همراه‌شدن با روندی که شکل گرفته) می‌توانند معنا پیدا کنند.

در بازاری که بازده امروز تقریباً مستقل از دیروز است، اینکه دیروز قیمت چه کرده، لزوماً کمک زیادی به پیش‌بینی فردا نمی‌کند.

اما اگر بازده‌ها مقداری خودهمبستگی داشته باشند، داستان متفاوت می‌شود.

در این حالت، معامله‌گر می‌تواند بررسی کند که آیا حرکت شکل‌گرفته هنوز ادامه دارد یا نه، قدرت آن چقدر است و آیا ساختار بازار باعث شده بخشی از تعدیل قیمت به روزهای بعد منتقل شود.

البته این به معنی آن نیست که هر سهمی که امروز مثبت شد، فردا هم باید مثبت باشد.

ACF فقط یک ویژگی آماری از رفتار بازار را نشان می‌دهد و به‌تنهایی سیگنال معاملاتی نیست.

بحث مهم‌تر این است که اگر این الگو در یک دوره زمانی مشخص و روی داده‌های مختلف پایدار باشد، می‌تواند توضیح بدهد چرا برخی استراتژی‌های دنبال‌کننده روند در بورس ایران ممکن است نسبت به بازارهایی که بازده‌هایشان خودهمبستگی بسیار کمتری دارد، رفتار متفاوتی داشته باشند.

اگر این رفتار در داده‌ها پایدار باشد، استراتژی‌های Momentum (مومنتوم؛ دنبال‌کردن حرکت اخیر قیمت) و Trend Following (تعقیب روند) می‌توانند در بازه‌های کوتاه‌مدت، در بورس فرصت بیشتری نسبت به بازارهایی مثل دلار و طلا ایجاد کنند.

در واقع، فقط خود دارایی مهم نیست؛ ساختار بازار هم روی رفتار قیمت اثر می‌گذارد.

گاهی چیزی که ما به‌عنوان «رونددار بودن بازار» می‌بینیم، فقط ویژگی خود دارایی نیست؛ بخشی از آن می‌تواند نتیجه نحوه معامله‌شدن آن دارایی و محدودیت‌های حاکم بر بازار باشد.